“Метавон бо сарбаландӣ гуфт, ки дар талошҳои чанд мамлакати ҳамзабону ҳамфарҳанг Ҷумҳурии Тоҷикистони соҳибистиқлол низ дар сафи пеш қарор дошт ва дар ҷаҳонишавии Наврӯзи бостонӣ саҳми арзанда гузошт. Бо шарофати ҷаҳонӣ шудани Наврӯз муҳимтарин суннатҳои писандида ва неки наврӯзӣ эҳё гардиданд. Моро зарур аст, ки таърих ва анъанаҳои Наврӯзро ҳарчи бештар ва амиқтар омӯзем”
Эмомалӣ Раҳмон
Наврӯз яке аз куҳантарин ҷашнҳои башарият ба шумор меравад, ки бо фарорасии баҳор ва эҳёи табиат таҷлил мегардад. Ин ҷашни аҷдодӣ, ки таърихи чандҳазорсола дорад, имрӯз на танҳо ба як маросими миллӣ, балки ба як ҷашни ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Бо қарори Созмони Милали Муттаҳид Наврӯз мақоми байналмилалӣ гирифт ва ҳар сол дар бисёр кишварҳои ҷаҳон бо шукӯҳу шаҳомати хоса ҷашн гирифта мешавад.
Наврӯз ё ин ки рӯзи нав яке аз ҷашнҳои қадимаи мардуми тоҷик ба шумор рафта, таърихи бештар аз 5-6 ҳазор соларо дорост. Бо талошу сайъу кушиши зиёди Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иди аҷдодии мо – Наврӯз Иди байналмилалӣ эълон гашт ва ҳоло дар тамоми дунё он ҷашн гирифта мешавад.
Наврӯз рамзи пирӯзии рӯшноӣ бар зулмот, бедорӣ бар ҷаҳолат, меҳру муҳаббат бар кинаву адоват, хушнудӣ бар ғаму андуҳ аст. Наврӯз ба тафовут аз дигар идҳо як ҷашни воқеан ҳам табииест, ки аслан бидуни тасмими фардиву ҷамъиятӣ арзи ҳастӣ кардааст ва барои мондагор будан ҳеҷ гуна эҳтиёҷе ба ҳеҷ гуна қарордоди иҷтимоӣ надорад. Ҷашни Наврӯз ҳамоҳангиву омезиши воқеияти зебои табиат ва хиради зебоипарасти мардуми ориёнажод аст, ки тӯли ҳазорсолаҳо иртиботи самимиву солими инсон ва табиатро ба вуҷуд оварда, башариятро дар рӯҳияи зебоипарастӣ ва эҳтиром ба аносири табиӣ тарбия мекунад. Аз суннатҳои ин рӯз аст, ки мо ба ҳамдигар хушнудӣ ато намоем, ба эҳтиёҷмандону камбизоатон ва бепарасторон дасти ёрӣ дароз кунем. Наврӯз иди мардумиест, ки ба дастархони ҳар хонадон файзу баракат меорад, аз зиндагии осоиштаву осуда мужда мерасонад ва ба кишоварзону деҳқонон оғози корро талқин месозад.
Дар Тоҷикистон Наврӯз яке аз муҳимтарин ҷашнҳои миллӣ ба ҳисоб меравад. Мардуми тоҷик аз қадимулайём ин рӯзро ҳамчун оғози соли нав ва эҳёи табиат истиқбол мегиранд. Пеш аз фарорасии Наврӯз мардум хонаҳоро тоза мекунанд, кӯчаю маҳаллаҳоро ободу зебо месозанд ва барои истиқболи ид омодагӣ мебинанд. Ин амалҳо рамзи покӣ, навсозӣ ва оғози зиндагии нав мебошанд.
Аз анъанаҳои муҳимтарини Наврӯз дар Тоҷикистон оростани дастархони идона мебошад. Дар он таомҳои миллӣ, аз ҷумла суманак, кулча, шириниҳо ва меваҳои гуногун гузошта мешаванд. Суманак, ки аз гандуми сабзшуда омода мегардад, рамзи баракат, фаровонӣ ва зиндагии пурнишот аст. Маросими пухтани суманак одатан бо сурудхонӣ ва ҳамбастагии занон баргузор мегардад, ки фазои дӯстӣ ва меҳрубониро боз ҳам тақвият медиҳад.
Ҷашни Наврӯз дар Тоҷикистон бо баргузории чорабиниҳои фарҳангӣ ва варзишӣ низ рангоранг мегардад. Барномаҳои консертӣ, бозиҳои миллӣ, мусобиқаҳои гӯштин ва аспдавонӣ аз ҷумлаи ин анъанаҳо мебошанд. Ин гуна чорабиниҳо на танҳо барои фароғати мардум, балки барои ҳифзи фарҳанги миллӣ ва тарғиби арзишҳои аҷдодӣ аҳамияти калон доранд.
Наврӯз ҳамчунин ҷашни ваҳдату дӯстист. Дар ин рӯзҳо одамон ба аёдати якдигар мераванд, ба пиронсолон эҳтиром мегузоранд ва бо наздикону дӯстон лаҳзаҳои хуш мегузаронанд. Маҳз чунин арзишҳо ҷомеаро муттаҳид сохта, ҳисси ҳамдигарфаҳмиро қавӣ мегардонанд.
Имрӯз Наврӯз ҳамчун як мероси гаронбаҳои фарҳангӣ на танҳо дар Тоҷикистон, балки дар сатҳи ҷаҳонӣ муаррифӣ мешавад. Он рамзи сулҳ, ҳамзистӣ ва эҳтироми байни миллатҳо мебошад.
Наврӯз ҷашни эҳёи табиат ва инсон аст, ки дар Тоҷикистон бо тамоми шукӯҳу зебоии худ таҷлил мегардад. Ҳифз ва арҷгузорӣ ба ин ҷашни муқаддас вазифаи ҳар як фарди ҷомеа мебошад, зеро он пайванди гузашта, имрӯз ва ояндаи моро мустаҳкам месозад.
Илҳом САФАРОВ, муовини директор оид ба тарбияи Коллеҷи техникии ДТТ ба номи академик М.Осимӣ
