Бетарафӣ нисбат ба хиёнат ба Ватан дар назари аввал метавонад ҳамчун мавқеи ором, дурӣ аз баҳсҳо ва худдорӣ аз даргирӣ ба назар расад, аммо дар асл он метавонад ба як хатои ҷиддии шаҳрвандӣ табдил ёбад, зеро вақте сухан дар бораи сарнавишти давлат, суботи ҷомеа ва ҳифзи арзишҳои миллӣ меравад, хомӯш мондан дигар маънои одии бетарафӣ надорад. Ватан танҳо як сарзамин нест, балки маҷмӯи таърих, фарҳанг, забон, ормонҳо ва арзишҳое мебошад, ки ҳастии як миллатро ташкил медиҳанд ва ҳар шаҳрванди худогоҳ бояд дарк намояд, ки ин арзишҳо бо заҳмат ва ҷоннисориҳои зиёд ҳифз шудаанд. Агар дар баробари амале, ки ба амнияти миллӣ ё суботи иҷтимоӣ зарар мерасонад, инсон худро канор гирад, ӯ ноогоҳона ба паҳншавии он шароит фароҳам меорад, зеро ҳар амали носолим дар фазои хомӯшӣ қувват мегирад. Бетарафӣ дар чунин мавридҳо ба маънои мавқеи бетараф нест, балки метавонад ба шакли пинҳонии ҳамдастӣ табдил ёбад, зеро ҳақиқат ба ҳимоя ниёз дорад ва агар онро касе ҳимоя накунад, ботил имкони густариш пайдо мекунад. Ҷомеае, ки дар он шаҳрвандон нисбат ба масъалаҳои муҳими миллӣ бетафовутанд, тадриҷан ҳассосияти худро аз даст медиҳад ва ин метавонад ба заъфи пояҳои давлатдорӣ оварда расонад. Аз ҳамин сабаб, масъулияти шаҳрвандӣ талаб мекунад, ки инсон дар лаҳзаҳои муҳим мавқеи равшан дошта бошад ва нисбат ба амалҳое, ки ба Ватан зарар мерасонанд, хомӯш намонад.
Давлати соҳибистиқлоли Тоҷикистон бар пояи ваҳдати миллӣ, эҳтиром ба қонун ва масъулияти шаҳрвандон устувор гардидааст ва ин пояҳо танҳо бо фаъолияти як ниҳод ё як гурӯҳ нигоҳ дошта намешаванд, балки ба мавқеи фаъоли тамоми ҷомеа вобаста мебошанд. Вақте шаҳрвандон дар баробари таблиғи ғояҳои зиддимиллӣ, паҳншавии маълумоти бардурӯғ ё амалҳои зиддиқонунӣ бетараф мемонанд, онҳо ба таври ғайримустақим ба густариши чунин падидаҳо мусоидат мекунанд, зеро ҳар падидаи носолим дар муҳити хомӯшӣ ва бетафовутӣ осонтар рушд меёбад. Агар имрӯз касе фикр кунад, ки “ин ба ман дахл надорад”, фардо метавонад бубинад, ки оқибатҳои он ба зиндагии ӯ низ таъсир расонидаанд, зеро ҷомеа як низоми ягона аст ва ҳар тағйирот дар он ба тамоми узвҳои он таъсир мерасонад. Аз ин рӯ, бетарафӣ нисбат ба хиёнат ё амалҳои зиддимиллӣ метавонад ба хатои стратегӣ табдил ёбад, ки дар дарозмуддат ба субот ва ваҳдати миллӣ латма мерасонад.
Мавқеи шаҳрвандӣ маънои даргир шудан ё баҳси беасосро надорад, балки маънои доштани андешаи мустақил, эҳтиром ба қонун ва ҳимояи арзишҳои умумимиллиро дорад. Вақте инсон бо далел ва эҳтиром мавқеи худро баён мекунад, ӯ ба таҳкими фарҳанги муколама ва рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ мусоидат менамояд. Баръакс, вақте хомӯшӣ ба одат табдил меёбад, ҷомеа тадриҷан ба бетафовутӣ одат мекунад ва ин метавонад ба суст шудани ҳисси масъулиятшиносӣ оварда расонад. Агар мо хоҳем, ки ҷомеаи устувор ва пешрафта дошта бошем, бояд дар баробари падидаҳое, ки ба суботи он зарар мерасонанд, мавқеи равшан дошта бошем.
Бетарафӣ аксар вақт аз тарс, аз номуайянӣ ё аз хоҳиши дурӣ аз мушкил сарчашма мегирад, аммо роҳи осон ҳамеша роҳи дуруст нест. Баъзан барои ҳимояи ҳақиқат ҷасорат лозим аст, ҳатто агар он ҷасорат танҳо дар сатҳи сухан ва мавқеи равшан зоҳир гардад. Ҷомеае, ки дар он шаҳрвандон ба арзишҳои миллӣ ва адолат бетафовут нестанд, метавонад ба таҳдидҳо муқовимати бештар нишон диҳад, зеро қувваи асосии ҳар давлат дар иттиҳоду ҳамдигарфаҳмии мардум мебошад. Агар ҳар яки мо масъулияти худро дарк намоем ва дар баробари хиёнат ба Ватан хомӯш набошем, пояҳои давлатдорӣ мустаҳкамтар мегарданд.
Саволи муҳим ин аст, ки ҳар як инсон чӣ гуна ҷомеаро мехоҳад – ҷомеае, ки дар он ҳақиқат ҳимоя мешавад ё ҷомеае, ки дар он бетафовутӣ ҳукмфармост. Агар мо хоҳем, ки субот, ваҳдат ва рушди устувор дошта бошем, бояд дар лаҳзаҳои ҳалкунанда бетараф набошем, зеро бетарафӣ нисбат ба хиёнат ба Ватан хатои хатарноки шаҳрвандӣ мебошад. Танҳо ҷомеае, ки шаҳрвандони он мавқеи фаъол доранд ва нисбат ба сарнавишти кишвар бетафовут нестанд, метавонад ояндаи устувор ва сарбаландро таъмин намояд.
Холиқназар Азимов, муовини директор оид ба илм ва инноватсияи Коллеҷи техникии ДТТ ба номи академик М.Осимӣ
